1919-cu ildə Azərbaycana gələn İran Şahını AXC adından kim qarşılayıb? –Britaniya arxivindən NADİR FOTOLAR
![](https://www.nuh.az/uploads/posts/2024-08/thumbs/big_1722793064_shoh.jpg)
Böyük Britaniya Tarix Muzeyinin arxivində İranın Qacar xanədanın sonuncu hökmdarı Əhməd şahın Bakıya səfərini əks etdirən nadir fotolar saxlanılır.
Azpost.info bildirir ki, bu fotolarda Əhməd şah Qacarın şəhərə gəlişi və onun şərəfinə düzülmüş fəxri qarovulun önündən keçməsi əks olunub. Gəmidən enən şah onu qarşılayanlara hərbi salam verir.
İran şahı Bakıda 1919-cu ilin avqustunda olub. O, Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin sərhədlərindən keçərək Avropa səyahətinə çıxıb.
Versal sülhünün şərtlərinə əsasən, Bakıda yerləşən ingilis ordusu Əhməd şah Qacarın qarşılanma mərasimində iştirak edib. Arxiv sənədlərində qeyd olunur ki, Əhməd şahı Qara dəniz ordusunun 83-cü piyada briqadasının komandiri, general Diqbi İnqlis Şattlvort qarşılayır. Fotolarda o, Əhməd şahla birgə görünür.
Əhməd şah Qacarı Azərbaycan hökuməti adından xarici işlər nazirinin müavini Adil xan Ziyadxanlı qarşılayıb. O, şahı qatarda Batuma qədər müşaiyət edib. Azərbaycanla İran arasında isti əlaqələrin qurulmasında bu səfər mühüm rol oynayıb. Əhməd şah Azərbaycan hökumətinə isti qarşılanmaya görə təşəkkür edib. Yolda Adil xan Ziyadxanlı İranın xarici işlər naziri Firuz Mirzə Nüsrətdövlə ilə müzakirələr də aparıb.
Firuz Mirzə, həmçinin Paris Sülh Konfransında İran nümayəndə heyətinin rəhbəri olub. Şahın Bakıda gördüyü və eşitdikləri, o cümlədən A.Ziyadxanlı ilə söhbətləri onda Azərbaycan haqqında obyektiv rəyin yaranmasında rol oynayıb. Çünki İran 1918-ci ilin mayın 28-də Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin yaranmasını birmənalı qarşılamamışdı. Paris Sülh Konfransında irəli sürdüyü memorandumda İran Azərbaycanın keçmiş xanlıq olan ərazilərinə qarşı iddia qaldırmışdı. Lakin siyasi reallığı dərk etdikdən sonra iddiasından geri çəkildi.
İranla Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti arasında ilk diplomatik münasibətlər 1919-cu ilin yazında yaranıb. AXC höküməti Adil xan Ziyadxanlının qardaşı İsmayıl xan Ziyadxanlı başda olmaqla fövqəladə missiyanı Tehrana göndərib. Bu missiya İranla vacib məsələlər barədə ilkin danışıqlar aparıb. Bura Tehranda səfirliyin, Təbrizdə konsulluğun açılması daxil idi.
İsmayıl xan Ziyadxanlı həmin ilin aprelində Ənzəlidən keçməklə İrana gəlir. Rəsmi “İran” qəzeti bu səfərin şərəfinə “Bizdən olan qonaqlar…” başlığı ilə bu səfər barədə yazı hazırlayır. Yazıda qeyd olunur ki, “qonaqlar Qafqazın İslam millətinin nümayəndələridir”.
Daha sonra qəzet qeyd edir ki, “bu hörmətli qonaqlar 100 ildir İranda hökm edən tayfanın nəslindəndirlər. Cənab İsmayıl xan Ziyadxanlı bizim nəsildəndir (Qacar nəslindən…) O, Gəncədə rus işğalına qədər hakimiyyəti idarə etmiş hörmətli xan nəslindən sayılır”.
Adil xan Ziyadxanlı bir müddət xarici işlər naziri olub. Nəsib bəy Yusifbəylinin 1919-cu ilin aprelində qurduğu hökumətdə Məhəmməd Yusif Cəfərov xarici işlər naziri, Adil Ziyadxanlı isə onun müavini təyin edilib. Bu postda o, 1919-cu ilin avqustuna qədər işləyib.
16 iyul 1919-cu ildə AXC Nazirlər Kabineti İranda səfirlik açmaq barədə qərar qəbul edir. Oktyabrın 4-də ştat müəyyənləşir. Tehranda diplomatik nümayəndəliyin rəhbəri Adil xan Ziyadxanlı təsdiq olunur. Çar Rusiyasının Tehrandakı sabiq səfiri Etter ciddi-cəhdlə nümayəndə heyətinin İrana gəlməsinə mane olmağa çalışsa da, bacarmır.
Azərbaycan nümayəndə heyəti böyük hörmətlə İranda qəbul olunur. Əhməd çah Qacar AXC-nin Təbrizdə və digər şəhərlərdə daimi diplomatik nümayəndəliyinin açılmasına əmr verir. Şahın adından Azərbaycan nümayəndə heyətinin şərəfinə təntənəli ziyafət verilir.
23 sentyabr 1919-cu ildə A.Ziyadxanlı AXC-nin səfiri kimi Tehranda fəaliyyətə başlayır.
Əhməd şah Qacarın taleyi isə kədərli olub. Sultan Əhməd şah Qacarlar nəslindən olan sonuncu İran şahıdır. Sultаn Əhməd Mirzə Məhəmmədəli şah oğlu 1897-ci ildə Təbriz şəhərində dоğulub. Mükəmməl saray təhsili alıb. Sultаn Əhməd Mirzə 1909-cu ildə аtаsı кönüllü surətdə şаhlıqdаn əl çəкəndən sоnrа tахtа əyləşib. Əhməd şаh 1925-ci ildə şаhlıqdаn dеvrilib. Ondan sonra taxta Pəhləvi sülaləsi çıxıb.
Əhməd şah Qacar 1930-cu ildə Fransada vəfаt еdib.
Xaqani SƏFƏROĞLU
![](https://azpost.info/wp-content/uploads/2021/05/qacar03.jpg)
- Toğrul bəyin Bizans imperatoruna yazdığı məktub üzə çıxdı - FOTO
11 sentyabr 2024 16:17
- Məhkəmə Rövşən Novruzoğlu barədə QƏRAR VERDİ
11 sentyabr 2024 15:47
- Şirkət rəsmisi Azərbaycan qəzetini məhkəməyə verdi
11 sentyabr 2024 14:29
- Putin naharda səni yeyər, dostun olan o diktator… – Harrislə Tramp arasındakı debatın MƏTNİ
11 sentyabr 2024 13:57
- Türkiyə ilə Azərbaycanı necə düşmən etməli? - Amerikadakı daşnaklar
11 sentyabr 2024 13:43
- NAR yüksək bal toplayanların sevincinə sevinc qatdı - Fotolar
11 sentyabr 2024 13:27
- Türk dünyasını birləşdirəcək 14 HƏRF ...
11 sentyabr 2024 12:03
- Azərbaycanda paytaxtın köçürülməsinə ehtiyac varmı?
11 sentyabr 2024 11:38
- Pezeşkian İraqa getdi
11 sentyabr 2024 10:05
- Zamirə Hacıyevanın milyonlarla dəyəri olan brilyantları özünə qaytarıldı..
10 sentyabr 2024 22:03
- Sel zooparkı dağıtdı: Timsahlar və ilanlar qaçdı (FOTO)
11 sentyabr 23:12
- Hər gün yumurta yeyin, bu xəstəlikdən xilas olun
11 sentyabr 22:30
- İlqar Məmmədov REAL sədrliyindən istefa verdi - SƏBƏBİ...
11 sentyabr 21:09
- Novella Cəfəroğlu Müsavat Partiyasından istefa verdi
11 sentyabr 16:26
- Toğrul bəyin Bizans imperatoruna yazdığı məktub üzə çıxdı - FOTO
11 sentyabr 16:17
- Ramiz Zeynalovun sabiq icra başçısı olan qardaşı vəfat etdi
11 sentyabr 16:08
- 2-yə işləmiş oğluma zəng gəlib, çoban ona deyib ki... -9 aydır itkin düşən Rasimin atası danışdı
11 sentyabr 16:00
- Məhkəmə Rövşən Novruzoğlu barədə QƏRAR VERDİ
11 sentyabr 15:47
- Şirkət rəsmisi Azərbaycan qəzetini məhkəməyə verdi
11 sentyabr 14:29
- Putin naharda səni yeyər, dostun olan o diktator… – Harrislə Tramp arasındakı debatın MƏTNİ
11 sentyabr 13:57
- Türkiyə ilə Azərbaycanı necə düşmən etməli? - Amerikadakı daşnaklar
11 sentyabr 13:43
- NAR yüksək bal toplayanların sevincinə sevinc qatdı - Fotolar
11 sentyabr 13:27
- Bu ixtisasların məzunları gələcəkdə iş tapa bilməyəcək - SİYAHI
11 sentyabr 13:06
- Narin cinayəti: Şübhəli ifadəsini dəyişdi, əmisinin vəkili ondan imtina etdi
11 sentyabr 12:16
- Türk dünyasını birləşdirəcək 14 HƏRF ...
11 sentyabr 12:03
- İmişlidə 9 aydır itkin düşən uşağın yaxınları yolu bağlayaraq etiraz aksiyası keçirir
11 sentyabr 11:47
- Azərbaycanda tələbə yataqxanalarının qiyməti (SİYAHI)
11 sentyabr 11:42
- Azərbaycanda paytaxtın köçürülməsinə ehtiyac varmı?
11 sentyabr 11:38
- Qazaxda 11-ci sinif şagirdi intihar etdi- Foto
11 sentyabr 11:17
- Dərslər noyabrda başlayacaq
11 sentyabr 10:57
- Məşhurlar Narindən yazdı...
11 sentyabr 10:50
- Narinin əmisi İDDİALARA cavab verdi - VİDEO
11 sentyabr 10:29
- Tramp və Harris ilk debatlarını keçirdi - Əsas bəyanatlar
11 sentyabr 10:16
- Pezeşkian İraqa getdi
11 sentyabr 10:05
- Məktəblərdə BİT problemi : Uşaqları necə qorumalı?
11 sentyabr 01:55
- Bakıda dəmiryolu vağzalında QAN TÖKÜLDÜ
11 sentyabr 01:36
- Zəngəzurla bağlı bu DETALLAR GİZLƏDİLİR! - Sülhəddin Əkbərdən SENSASİON İDDİA- VİDEO
11 sentyabr 01:24
- Başına silah dayanan və 30 milyon pul tələb olunan zərərçəkmişin qızı danışdı - VİDEO
11 sentyabr 01:01
- 400-dən artıq məktəb qəzalıdır – Nazir
11 sentyabr 00:28
- Millimiz Serbiyaya məğlub oldu
11 sentyabr 00:18